Kennis over goede pleegzorg: nu verzameld in de richtlijn

Het aantal kinderen en jongeren dat in een pleeggezin wordt geplaatst neemt nog ieder jaar toe. Pleegzorg is ingrijpend en complex: er zijn veel mensen bij betrokken en de relationele dynamiek is vaak ingewikkeld. Allereerst voor de kinderen zelf en ook voor hun ouders, hun pleeggezin en de jeugdprofessionals die hen begeleiden. Goede pleegzorg vergt van deze laatsten veel kennis en kunde. De nieuwe Richtlijn Pleegzorg voor jeugdhulp en jeugdbescherming biedt een actueel en toegankelijk overzicht van de thema’s die spelen in de pleegzorg en de kennis die daarover bestaat. Ook geeft de richtlijn handvatten aan pleegzorgbegeleiders, gedragswetenschappers en voogden.

Het ontwikkelen van richtlijnen voor de jeugdhulp en jeugdbescherming is een initiatief van drie beroepsverenigingen in de jeugdhulp. Dit zijn de NVMW, het Nederlands Instituut van Psychologen (NIP), en de Nederlandse Vereniging van Pedagogen en Onderwijskundigen (NVO).
 
Samenwerken met ouders binnen een zorgteam
Bij iedere plaatsing stelt de pleegzorgbegeleider een zorgteam samen waarin deelnemers samen beslissingen nemen. In zo’n zorgteam participeren ouders, pleegkind (vanaf twaalf jaar), pleegouders en belangrijke personen uit het netwerk en professionals rondom het gezin. Het goed betrekken van de biologische ouders is belangrijk: zij zijn en blijven de ouders van hun kind. Respecteer daarom altijd hun positie. Je vergroot de stabiliteit van de plaatsing door ernaar toe te werken dat de ouders langzamerhand de plaatsing kunnen verdragen en accepteren. Creëer daarnaast helderheid over het perspectief, streef naar gedeelde besluitvorming, help de ouders bij het opstellen van doelen, wees duidelijk over de termijnen en voorwaarden voor terugplaatsing en bied ondersteuning bij de invulling van de ouderrol.

Opvoedingsbesluit
Het zorgteam maakt binnen een maand na de uithuisplaatsing een plan van aanpak. In dit plan staan de doelen, randvoorwaarden voor terugplaatsing naar huis en afspraken die zijn gemaakt over de begeleiding van de ouders en hun kind om die doelen te bereiken. Ook zet je in het plan op welke termijn het opvoedingsbesluit wordt genomen. Stel deze termijn op een half jaar tot maximaal één jaar en kijk ook welke termijn voor dit specifieke pleegkind aanvaardbaar is. Zorg vervolgens voor een gedeelde planning en maak vanaf dag één tempo om deze termijn te halen.

Breakdown voorkomen
Verschillende factoren kunnen leiden tot breakdown en dat wil je voorkomen. Daarom is het belangrijk om alert te zijn op die factoren. Bijvoorbeeld: toename van probleemgedrag van het pleegkind of een verstoorde relatie tussen ouders en pleegouders. Signaleer je een van deze factoren, zet dan gelijk de juiste begeleiding en hulp in. Wees daarnaast in de voorbereiding en tijdens de plaatsing alert op de veiligheid van het pleegkind.

Richtlijnen jeugdhulp en jeugdbescherming
Het ontwikkelen van richtlijnen voor de jeugdhulp en jeugdbescherming is een initiatief van drie beroepsverenigingen in de jeugdhulp. Dit zijn het Nederlands Instituut van Psychologen (NIP), de Nederlandse Vereniging van Pedagogen en Onderwijskundigen (NVO) en de Nederlandse Vereniging van Maatschappelijk Werkers (NVMW). Zowel de ontwikkeling als de invoering van veertien richtlijnen wordt gesubsidieerd door het Ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport. De programmaorganisatie van de Richtlijnen jeugdhulp en jeugdbescherming is in handen van het Nederlands Jeugdinstituut. Bij het ontwikkeltraject zijn wetenschappers, professionals en cliënten nauw betrokken. Zij denken en schrijven mee en leveren op verschillende momenten commentaar. Nadat alle commentaren zijn verwerkt, autoriseren NIP, NVO en NVMW de richtlijn. Richtlijnen gelden vanaf de autorisatie als professionele standaarden van de betreffende beroepsgroepen en dragen bij aan het verbeteren van de kwaliteit van de jeugdhulp en de jeugdbescherming.

Download de richtlijn
De Richtlijn Pleegzorg voor jeugdhulp en jeugdbescherming is voorzien van praktische werkkaarten voor professionals. Daarnaast is in een apart document de onderbouwing van de richtlijn opgenomen en is er een cliëntversie gemaakt. De richtlijn is geautoriseerd door beroepsverenigingen NIP, NVO en NVMW. De richtlijn, werkkaarten, onderbouwing en cliëntversie zijn te downloaden op www.richtlijnenjeugdhulp.nl.