Professionalisering Jeugdzorg. Stand van zaken per 1 januari 2014.

Registratietraject
De registratiecampagne is afgesloten, de stimuleringsregeling beëindigd. Velen hebben zich ingeschreven in één van de jeugdzorgregisters van BAMw, NIP en NVO. Op 1 januari 2014 hebben meer dan 15.000 jeugdzorgwerkers zich aangemeld bij het BAMw, ruim 800 orthopedagogen bij de NVO en bijna 400 kinder- en jeugdpsychologen bij het NIP. Dit vond plaats in het kader van vrijwillige registratie, vooruit lopend op de wettelijke regeling. Uit de hoge aantallen kan worden geconcludeerd dat het registratietraject succesvol verlopen is. De hoge registratiegraad sluit aan bij de norm die de branche zichzelf gesteld heeft, nl. dat professionals in de jeugdzorg per 1 januari 2014 geregistreerd zijn. Professionals die ingeschreven zijn bij de jeugdzorgregisters van BAMw, NVO en NIP ondertekenen de beroepscode van de bijbehorende beroepsvereniging en vallen hiermee onder het tuchtrecht van de beroepsgroep.

Wettelijke regeling
Om professionalisering in de jeugdzorg te ondersteunen is een wettelijke regeling in voorbereiding. Hierin wordt voorzien in de grondslag voor een kwaliteitsregister waarin beroepsbeoefenaren (jeugdzorgwerkers op hbo-niveau en gedragswetenschappers, te weten orthopedagogen en psychologen) werkzaam in de jeugdzorg kunnen worden ingeschreven. Daarnaast wordt een grondslag gecreëerd om richting te geven aan de inzet van beroepsbeoefenaren die in het kwaliteitsregister zijn opgenomen. De wetgeving is momenteel aanhangig in de Eerste en Tweede Kamer. De datum van inwerkingtreding is op dit moment nog lastig te geven maar is hopelijk wel in de loop van 2014.

Het wettelijk kader verplicht organisaties om het werk op een verantwoorde manier toe te delen. Daarmee wordt bedoeld dat zij, waar dat nodig is, werken met geregistreerde professionals. Er zijn twee gronden waarop kan worden afgeweken van deze verplichting:
• De organisatie kan aannemelijk maken dat de kwaliteit niet nadelig wordt beïnvloed door het toedelen van werkzaamheden aan een niet-geregistreerde werknemer;
• De inzet van andere disciplines (niet zijnde een jeugdzorgwerker of een gedragswetenschapper) is vereist.
Naast deze afwijkingsgronden is het ook mogelijk onder voorwaarden werkzaamheden te laten verrichten onder verantwoordelijkheid van een geregistreerde professional.

Kwaliteitskader verantwoorde werktoedeling
De regels over de inzet van beroepsbeoefenaren die in het kwaliteitsregister zijn opgenomen worden geformuleerd in het Kwaliteitskader verantwoorde werktoedeling, dat Jeugdzorg Nederland in samenwerking met andere partijen opstelt. Dit Kwaliteitskader biedt een beschrijving van de taken binnen de jeugdzorg waarvoor een geregistreerde professional moet worden ingezet en een uitwerking van de 'tenzij bepaling' die in de wetgeving is geformuleerd.
Het Kwaliteitskader voorziet in een operationalisering van de norm voor verantwoorde werktoedeling. Op basis van het Kwaliteitskader stelt de Inspectie Jeugdzorg een toetsingskader op, zodat handhaving van de norm plaats kan vinden. Momenteel wordt hard gewerkt aan een afronding van het Kwaliteitskader. De definitieve versie wordt voorjaar 2014 voorzien.

Professioneel statuut
De Wet bepaalt dat organisaties voorwaarden moeten scheppen waaronder de professionals volgens hun beroepsethische normen kunnen werken. Naast de beroepsethische normen heeft de professional ook te maken met organisatievoorschriften en -doelen. Aanvullend op het Kwaliteitskader is dan ook een model-professioneel statuut ontwikkeld. Daarin is uitgewerkt hoe organisaties en professionals hier samen afspraken over kunnen maken. Een professioneel statuut kan helpen bij het vormgeven van een evenwichtige relatie tussen de autonome professional en de organisatie. Het model wordt momenteel getoetst in een pilot. Afronding is in voorzien in mei 2014.

Wat gebeurt er nu verder?
De beroepsregisters zijn hard bezig om de vele aanmeldingen te verwerken. Het streven van BAMw is dat per 1 april 2014 alle aanmeldingen verwerkt zijn. Op basis van de aanmeldingen voor registratie van gedragswetenschappers bij NVO en NIP worden studieadviezen geformuleerd. Dit zal de komende periode zijn beslag krijgen. Professionals die zich nog niet hebben aangemeld kunnen zich aanmelden bij de reguliere registers. Zie de websites van BAMw, NIP en NVO voor de voorwaarden.

Meer informatie voor jeugdzorgwerkers:
http://www.bamw.nl/jeugdzorgwerkers.html

Meer informatie voor gedragswetenschappers:
http://www.psynip.nl/themadossiers/jeugdzorg-professionalisering.html
http://www.nvo.nl/dossiers/jeugdzorg/professionalisering_jeugdzorg.aspx

Kwaliteitsregister Jeugdzorg
Het Kwaliteitsregister Jeugdzorg treft voorbereidingen om operationeel te zijn op het moment dat de wetgeving in werking treedt. Hierna kunnen de geregistreerden bij het BAMw en de bij NIP en NVO aangemelde gedragswetenschappers worden overgeschreven naar het Kwaliteitsregister.

Factsheet Ministerie van VWS
Het Ministerie van VWS bereidt een factsheet voor met een toelichting op de professionaliseringswetgeving. Ook de ontwikkelingen rond het kwaliteitsbeleid in het kader van de transitie van de zorg voor jeugd worden in deze factsheet toegelicht. Hierbij gaat het onder meer om de vraag voor welke beroepsgroepen registratie in het nieuwe jeugdstelsel verplicht is.